In een Amsterdams grachtenpand dat ik kocht stond een oude piano. De vorige bewoner had die achtergelaten. Er was lang niet op gespeeld en hij was ontstemd. Ik liet een pianostemmer komen die de spanning op de snaren aanpaste waarna het instrument, van onbekende makelij, klonk als een Bösendorfer. Hij vertelde dat hij na drie maanden zou terugkomen om hem nog eens te stemmen en daarna mogelijk nog een keer. De piano was zo lang niet gebruikt dat de snaren in hun valse positie bleken te zijn vastgeroest. Na een paar weken veranderden de zuivere tonen weer in valse noten. De muziek die ik speelde was niet anders, dezelfde noten, dezelfde toetsen. Toch klonk het niet zoals het hoorde te klinken. De pianostemmer kwam – zoals hij had voorspeld – nog driemaal terug.

Een piano die je zuiver op toon wilt houden, moet je geregeld stemmen. De snaren raken ontstemd door invloeden van buitenaf: de temperatuur en de vochtigheid. Die conditioneren de piano.

Denk eens aan je spieren. Hoe langer je die niet gebruikt, des te moeilijker het is om je lijf in beweging te krijgen. Gedachten zijn de spieren van de geest. Als je denkpatronen al lange tijd in een verkeerde stand staan, zal het tijd en training kosten om die weer flexibel te maken en om te kunnen buigen.

Het creëren van denkpatronen is vaak een onbewust proces. Je hebt het niet in de gaten. Waar komen jouw overtuigingen vandaan? Hoe zijn die in jou terechtgekomen? Je moet begrijpen hoe die conditionering zich heeft gevormd en hoe die gedachtepatronen je leven bepalen. Dan pas kun je controle hebben over je bestaan.
Tijdens een van de colleges die ik gaf aan de Rotterdam Business School vertelde een eindejaarsstudente dat ze nooit tachtig uur per week zou gaan werken. Haar moeder werkte tachtig uur en dat maakte haar doodongelukkig, vertelde ze. Ik vroeg haar of ze zeker wist dat het ongelukkig zijn van haar moeder het gevolg was van het aantal uren of van het feit dat ze het werk met tegenzin deed. De studente hield vol dat die tachtig uur haar moeder ongelukkig maakte. Om haar argument kracht bij te zetten vertelde ze dat ze nog iemand kende die ook veel uren werkte en net zo ongelukkig was. Daarmee was voor haar bevestigd dat mensen die veel te veel werken per definitie ongelukkig zijn. Ik vroeg of ze ervan op de hoogte was dat miljoenen mensen veertig uur of minder werken en ook doodongelukkig zijn. Oorzaak: hun werk geeft geen voldoening of levert te weinig op. Ik vertelde haar dat ik met veel plezier tachtig uur per week besteed aan mijn activiteiten als spreker, schrijver en leraar. En dat ook mijn vrienden en andere ondernemers, toegewijd en tevreden, minstens zestig uur per week aan hun werk besteden.

Later in het gesprek liet de studente zich ontvallen dat haar moeder bezig was met omscholing. Zo zie je hoe gevaarlijk het is als je het verkeerde verband legt en die associatie als waarheid aanneemt. Uiteindelijk zag de studente in dat haar conclusie berustte op een onjuiste aanname en dat ze op basis daarvan een foute keuze dreigde te maken voor zichzelf. Niet het aantal uur maar de inhoud van het werk was het probleem.
Om dit hoofdstuk over gedachtepatronen en meesterschap over je mindset volledig te begrijpen, is het van belang dat je het onderscheid begrijpt tussen lichaam en geest. Je lichaam is het kleinste onderdeel van jezelf, het enige zichtbare onderdeel. Je lichaam is een instrument van je geest die bestaat uit je beperkte bewustzijn en het oneindig grote onderbewustzijn. Volgens veel wetenschappers is de geest met onze gedachten een product van het brein, een bedenksel van onszelf. De befaamde hersenonderzoeker en hoogleraar neurobiologie Dick Swaab zegt in Wij zijn ons brein: ‘Ik heb nog nooit een goed argument gehoord tegen mijn simpele conclusie dat de geest het resultaat is van onze honderd miljard hersencellen.’

Vanuit mijn eigen ervaring heb ik de visie dat de geest een energieveld is dat zich in elke cel van het lichaam bevindt, dus ook in het brein, en dat dit energieveld zich tevens buiten ons fysieke lichaam beweegt. In veel eeuwenoude filosofieën en spirituele denkwijzen vind je deze opvatting terug. Ik heb nog nooit een overtuigend argument gehoord dat deze visie kan weerleggen.

Via je zintuigen ontvang je informatie. Wanneer die informatie door je brein wordt verwerkt, ben je je daarvan bewust. Dit is je bewustzijn, het deel dat denkt en beredeneert. In dit deel bevindt zich ook je vrije wil, de kracht om te kiezen. Het bewustzijn kan elk idee en elke gedachte accepteren of afwijzen. Het onderbewustzijn kan dat niet. Het laat alle informatie toe en kan geen onderscheid maken tussen goed en slecht, werkelijkheid of fantasie. Het oordeelt niet, het is.

Al die gedachten, emoties, beelden en ervaringen laten sporen achter in je onderbewustzijn. Denk nog maar eens aan het onkruid in de bloementuin. Negatieve gedachten zijn het onkruid in je geest.
Wanneer je dat niet direct wiedt, ontstaat er wildgroei die je je uitzicht ontneemt.

De gedachten waaraan jij het meeste aandacht geeft, beïnvloeden je dagelijks leven. Als je blijft hangen in negatieve, boze, onzekere en angstige gedachten kom je niet vooruit. Positieve, inspirerende, vrolijke en succesvolle gedachten daarentegen krijgen eerder een beloning in geluk, innerlijke rust, vrijheid, geld en een mooi leven. Wanneer je een gedachte keer op keer herhaalt, begin je te geloven in die gedachte. Het hardop uitspreken van die gedachte versterkt de wijze waarop je jezelf programmeert. Deze overheersende gedachte wordt dan een automatisme, een gewoonte, ongeacht of die gedachte goed of slecht voor je is.
Het onderbewustzijn wordt aangestuurd door de software die jij erin hebt gestopt en door software die onbewust is ontvangen en opgeslagen. Het uit zich in hoe jij je voelt, hoe je reageert en wat je onderneemt. Creëer je overwegend negatieve gedachten, dan beïnvloeden die onmiddellijk je gedrag en je emoties en uiteindelijk de resultaten die je behaalt. Stop je gezond fruit en groente in de blender of alcohol, drugs en antidepressiva? Wordt het een gezonde smoothie of een giftige cocktail? Het resultaat is afhankelijk van het recept en de ingrediënten. Zo werkt het ook met gedachten. Het leerproces van positief zijn (niet alleen denken) begint met de herkenning van destructieve gedachten. Als je je er eenmaal van bewust bent dat jouw negatieve gedachten tot negatieve emoties leiden, kun je die door positieve gedachten vervangen.

LEEF JE MOOISTE LEVEN
Michael Pilarczyk