‘Ik heb in mijn leven duizenden problemen gehad, waarvan de meeste nooit werkelijk hebben bestaan,’ schreef Mark Twain. Hoeveel nachten heb jij wel niet wakker gelegen van mogelijke dramascenario’s die nooit werkelijkheid zijn geworden? De meeste zorgen die ons bezighouden komen voort uit onze verbeelding. De scenario’s waarover we piekeren blijken de dag erna meestal anders en veelal veel minder dramatisch te verlopen. Als je blijft hangen in gepieker of gefixeerd bent op ‘een probleem’, koester je het negatieve.

Angst heeft direct invloed op de kwaliteit van je leven. Angst houdt je tegen om te doen wat je werkelijk wilt doen. Angst heeft het vermogen je geestelijk en lichamelijk te verlammen. Het is een geestestoestand, een gevoel dat je creëert in je mind. Angst is een destructieve gedachte. Het vervelende is dat je die angsten en emoties toelaat en ermee in gesprek gaat (in je gedachten), zodat ze werkelijkheid lijken te worden. En zolang er gedachten rondzwerven die samenzweren met angst voor mislukking, voor falen en twijfel, wordt jouw subjectieve werkelijkheid bevestigd en zal succes zich verschuilen tot de kust veilig is.

Je bent bang voor gedachten die je niet kunt controleren. En wanneer jij je gedachten niet kunt controleren, betekent dit dat je gedachten de macht hebben over jou. Dat machteloze gevoel vreet energie en maakt je onzeker en ongelukkig. De gedachte van angst kan zo destructief zijn dat die elke kans op succes en uiteindelijk een mensenleven kan vernietigen.

Gebrek aan eigenwaarde, zelfinzicht en helderheid leidt tot rusteloosheid, twijfel, emotionele schommelingen, angst en onvrede. Met je geest afdwalen naar de toekomst of het verleden haalt je kracht uit het hier en nu. Achteromkijken is gevaarlijk als je vooruit wilt, maar op momenten dat je leven zwaar is moet je soms terugblikken, dat is noodzakelijke zelfreflectie. Dan zie je dat je rugzak vol zit met bagage uit je verleden en dat de ankers die je in de loop der jaren hebt uitgegooid – je belemmerende denkpatronen – je hebben vastgeketend. Een schip dat voor anker ligt kan niet uitvaren. Om je vrij te voelen en vrij te kunnen bewegen zul je je ankers moeten lichten of moet je de kettingen doorzagen. Voordat je je kunt ontdoen van je ankerkettingen, zul je ze eerst moeten vinden. Welke ankers houden jou tegen? Angst en onzekerheid komen vaak voort uit chaotische gedachten, gebrek aan helderheid. Het is vrijwel onmogelijk om angst volledig uit onze geest te bannen, maar je kunt wél leren het vroegtijdig te signaleren en er bewust mee om te gaan.

De essentiële vraag is: waar ben je bang voor? Heb je daar een concreet antwoord op of niet? Hoe kun je ergens bang voor zijn als je niet duidelijk kunt uitleggen waar je bang voor bent?

Onderzoek je angst. Waar ben je werkelijk bang voor? Stel jezelf die vraag en denk er eens goed over na. Als er een antwoord in je opkomt, kun je doorvragen. Let op! Geen vage algemeenheden maar concreet benoemen waar je bang voor bent. Waarom ben je bang voor die eventuele uitkomst? Wat is je grootste angst? Als je blijft doorvragen totdat je het niet meer weet, zul je ontdekken wat het échte, onderliggende fundament is waar je angst op is gebaseerd. Dan kun je onderzoeken waar die angst vandaan komt. Ook is het goed om te bedenken wat het ergste is dat er kan gebeuren en je dan af te vragen hoe realistisch die dramatische afloop is. Dan kun je ook bedenken wat je kunt doen om dat te voorkomen. En ten slotte kun je bedenken waartoe je in staat zou zijn als deze angst geen invloed meer op je zou hebben.

Bekende basisangsten zijn: faalangst, angst voor kritiek, angst voor armoede, angst voor verlies van onze geliefde(n), angst voor een slechte gezondheid, angst voor ouderdom en angst voor de dood.

De primaire angsten die in ons dagelijks leven veel voorkomen zijn:

1. De angst dat we niet voldoen
2. De angst voor oordelen en meningen van anderen
3. De angst dat niemand van ons houdt

We willen graag waardering en erkenning, dat zijn universele basisbehoeften die elk mens heeft. Voor veel mensen zijn dit zelfs belangrijke persoonlijke waarden. Wanneer je het gevoel hebt dat je niet wordt gewaardeerd, geeft dit je al snel een ongelukkig gevoel. Kritiek van anderen, terecht of onterecht, raakt je en kan je onzeker maken. Hoe kan dat? Misschien heb je een gebrek aan eigenwaarde en zelfvertrouwen of geeft het oordeel van anderen je een gevoel van onrechtvaardigheid.

Het gaat zelfs verder. Wat anderen wel niet van je zouden kunnen vinden of denken kan je flink in de weg zitten. Ook al heeft het niets te maken met feiten of de werkelijkheid: je kunt je gevoel hierdoor sterk laten beïnvloeden. Op dit soort momenten verdrink je dus volledig in een fictieve gedachtewereld die je eigen werkelijkheid creëert. Je angst en onzekerheid vloeien voort uit aannames die niet zijn gebaseerd op feiten of daadwerkelijke gebeurtenissen. Je laat jezelf geloven in fabeltjes. Ook dit is weer het bewijs dat je wordt wat je denkt.

Faalangst is een veelvoorkomende basisangst. Wanneer ik hoor dat mensen bang zijn om te falen, vraag ik wat ze bedoelen met falen.

‘Dat het fout gaat. Dat het niet zo gaat als ik het had bedacht,’ is veelal het antwoord. Ik heb ondervonden dat vrijwel geen enkel proces gaat zoals je had bedacht. Om die reden moet je dus altijd flexibel zijn en anticiperen wanneer dat nodig is. Zolang je je uiteindelijke doel maar bereikt. En zelfs dat lukt niet altijd. Je kunt dan van mening zijn dat het fout is gegaan, maar is het helemaal mislukt? Ben jij mislukt, heb je gefaald? Wat je hebt gedaan heeft misschien tot een ander resultaat geleid dan je voor ogen had. Dan is het de kunst om iets in je aanpak te veranderen en net zolang door te gaan tot je wél het beoogde doel weet te bereiken.

Leer van elke actie die je onderneemt. Leer van elke tegenslag. Leer van elke situatie en elk probleem. Alleen wanneer iets niet geheel lukt en je leert er niets van zou je kunnen stellen dat je actie zinloos is geweest. In dat geval mag je wellicht spreken van falen.

Nogmaals de vraag: wat is falen? Waar ben je bang voor? Wie bepaalt of je faalt, mislukt of slaagt? Jij of de buitenwereld? Ook hier geldt weer dat je geen controle hebt over jezelf wanneer je andere mensen – de buitenwereld – de macht geeft om te oordelen of jij iets goed doet of niet. Waarom zou je dit laten gebeuren? Waarom zou je je iets aantrekken van wat anderen vinden en denken? Omdat je hun goedkeuring en waardering wilt?

Zolang je bang bent om te falen, ben je niet klaar voor succes. Zolang je bang bent voor je angsten zul je nooit veranderingsgezind worden en je nooit vrij en gelukkig voelen. Er zijn mensen die elke dag in de le staan, geen voldoening uit hun werk halen en vinden dat ze te weinig betaald krijgen, maar ze zijn hier door de jaren heen zo aan gewend geraakt dat het veilig voelt. Ze zijn comfortabel ongelukkig. Ze klagen, maar ze voelen zich ook veilig in die situatie. Het veranderen van hun leven ten gunste van een betere toekomst heeft iets beangstigends. Daarom ondernemen ze niets. Liever ongelukkig zijn in een oncomfortabele zekerheid dan het risico nemen op succes en geluk.

Alleen waar gebrek is aan liefde en vertrouwen ontstaat ruimte voor angst.

Wanneer je belemmerende gedachten of angsten hebt, stel jezelf dan de vraag: is dit waar? Byron Katie stelt in haar wereldwijde bestseller The Work vier vragen: Is het waar? Weet je absoluut zeker dat het waar is? Hoe reageer je, wat gebeurt er, wanneer je deze gedachte voor waar aanneemt? En hoe zou je reageren en hoe zou je je voelen zonder die gedachte?

Opnieuw zie je dat de kracht van gerichte vragen stellen je inzicht geeft. Goede vragen zijn een spiegel die je niet alleen geeft wat je wilt maar vooral wat je nodig hebt.

LEEF JE MOOISTE LEVEN
Michael Pilarczyk

Design Your Own Life
Deze gratis online cursus zal je inzichten geven over je eigen denkwijze en over je gedrag. Het resultaat? Meer geluk, succes en innerlijke rust in je leven.

Meld je aan voor onze gratis cursus